Long covid vergroot een stukje in de hersenen dat beschermende vloeistof aanmaakt, waardoor op die plek de bloedstroom vermindert. Veranderingen in die grootte hangen samen met alzheimer-gerelateerde symptomen.
Het is al even geleden sinds corona in volle opmars was. De tijd van quarantaines en mondmaskers is ondertussen voorbij, maar sommige mensen hebben maanden of jaren na een besmetting met het coronavirus nog steeds symptomen. Dat fenomeen is beter bekend als long covid. De symptomen kunnen variëren van vermoeidheid over concentratieproblemen tot hartkloppingen. En er is meer: ook in de hersenen kan long covid een effect hebben.
In het brein bevindt zich een complexe weefselstructuur die hersenvloeistof aanmaakt die de hersenen beschermt en voedt: de plexus choroideus. Een vergroting van die structuur is een marker voor ontsteking of hersenschade. Onderzoekers wilden bekijken hoe de plexus choroideus verandert bij long covid, en wat dat betekent voor je gezondheid. Daarom onderzochten ze de mogelijke link tussen long covid en de ziekte van Alzheimer.
‘De plexus choroideus is een belangrijke structuur om immuuncellen in de hersenen te krijgen’
Ze vonden verschillen in de grootte van de choroid plexus en in de bloeddoorstroming. Er werden drie groepen onderzocht: mensen met long covid, mensen die genezen waren van covid en mensen die nog nooit covid hebben gehad.
Bij mensen met long covid en mensen die hersteld waren van covid, vonden de onderzoekers dat die weefselstructuur vergroot was en dat de bloeddoorstroming verminderd was ten opzichte van mensen die nooit covid hadden gehad. Tussen de twee covidgroepen onderling zagen de onderzoekers alleen een verschil in grootte, niet in doorbloeding. De resultaten lieten een positief verband zien tussen vergroting van die weefselstructuur en de aanwezigheid van ontstekingsstoffen. Maar na correctie voor leeftijd, zwakte dat verband af.
Op veel vlakken kan long covid een impact hebben. Hoe verklaren we het effect op de hersenen? ‘Je hebt ontstekingen in de rest van je lichaam’, vertelt onderzoeksleider Lien Van Hoecke, verbonden aan de UGent. ‘Doordat je die ontstekingen meerdere keren krijgt, hebben we ook – in andere modellen met nagebootste lichamelijke bacteriële infecties – kunnen aantonen dat dat effecten heeft op de hersenen. Hoe dat precies in zijn werk gaat, weten we nog niet. We hebben in dat onderzoek gevonden dat er wel effecten zijn op cellen die in de hersenen zitten, zoals microglia en astrocyten. Muizen die gevoelig zijn voor alzheimer, zijn ook daar gevoeliger voor, maar het onderliggende proces blijft voorlopig onduidelijk.’
Veroudering
Van Hoecke werkte niet mee aan dit onderzoek, maar voert zelf ander onderzoek naar het effect van covid op de ziekte van Alzheimer, met muizen als proefdieren. ‘We kijken wat er gebeurt wanneer we die muisjes infecteren met het covid-virus. We doen dat meermaals om de menselijke situatie na te bootsen, waarin je meerdere keren besmet kunt raken. Daarna bestuderen we het ziektebeeld van de hersenen bij gewone muizen, en muizen met een genetische achtergrond van alzheimer. Ik kan daar nog niet veel over zeggen, maar het is wel iets waar verschillende onderzoeksgroepen rond werken. We zien ook dat er veel wisselende resultaten zijn, en dat het niet eenduidig is. Of covid werkelijk je risico op alzheimer vergroot, en wat het doet met gezonde hersenen, wordt nog volop onderzocht.’
Toch is er op dit moment geen reden tot paniek. De resultaten wijzen vooral op mogelijke verbanden, en bieden geen hard bewijs. ‘De plexus choroideus is een belangrijke structuur om immuuncellen in de hersenen te krijgen. Ouder worden op zich heeft ook een invloed op die structuur. De vraag blijft: wat is het effect van een vergrote plexus choroideus op het brein en je risico op alzheimer? Om de data correct te interpreteren, en de juiste linken te leggen, moet er nog verder onderzoek plaatsvinden. Daarom is het nodig om de resultaten met de nodige voorzichtigheid te bespreken. Er zijn nog te veel onduidelijkheden. Het is niet zwart op wit bewezen’, besluit Van Hoecke.
