Plastic deeltjes zitten overal, ook in de lucht die we inademen. Een groot deel ervan blijkt afkomstig van slijtage aan autobanden. Maar de precieze gevolgen voor onze gezondheid van al dat atmosferisch plastic blijven onduidelijk.
In de Duitse stad Leipzig werden twee weken lang metingen verricht, met als doel inzicht te krijgen in de hoeveelheid micro- en nanoplastics die in de lucht rondzweeft, en de samenstelling ervan. Een analyse van de resultaten liet zien dat plastic deeltjes vier procent van alle deeltjes uitmaakt, naast bijvoorbeeld stof of roet. Van al dat plastic bleek 65 procent afkomstig van slijtage aan autobanden.
Vier procent lijkt weinig, zo zegt ook Ankush Kaushik, doctoraalstudent verbonden aan TROPOS, het Leibniz Institute for Tropospheric Research. 'Recent bleek dat eerdere metingen de hoeveelheid plastic in de lucht overschat hebben. Het gaat inderdaad maar om een relatief beperkt deel van alle deeltjes in de atmosfeer. Maar wat uitmaakt is de impact van de specifieke deeltjes op de gezondheid.'
'Het ontbreekt aan ecotoxiologische studies, waarbij de impact van elk type polymeer op menselijke cellen apart bekeken wordt'
'Micro- en nanoplastics zijn brede begrippen, en omvatten een bijzonder brede waaier aan types plastic. In ons onderzoek hebben we de bekende polymeren, plastic moleculen dus, opgedeeld in vijf categorieën naargelang hun potentiële schadelijkheid. De grootste groep, de deeltjes afkomstig van autobanden, vallen allemaal in de meest schadelijke categorie.'
Onduidelijk gezondheidsrisico
Dat slijtage aan autobanden voor zo'n groot deel verantwoordelijk is voor plastic luchtvervuiling kwam niet echt als een verrassing. De metingen vonden plaats in het centrum van de stad, een plek met veel autoverkeer. Maar eigenlijk maakt dat niet uit, aldus Kaushik. 'Deze partikels zijn erg mobiel en hebben de potentie om lange afstanden af te leggen. Eerder onderzoek liet al vergelijkbare concentraties micro- en nanoplastics afkomstig van banden in de lucht zien. Niet enkel in een stedelijke omgeving, maar ook op afgelegen plekken en zelfs op zee.'
Kaushik en zijn collega's maakten ook een inschatting van de mogelijke gevolgen van de aanwezige micro- en nanoplastics op de gezondheid. 'Inwoners van een stad als Leipzig worden per dag ongeveer aan 2,1 microgram plastic blootgesteld via de lucht. Ons model, dat steunt op data afkomstig van andere steden in Europa, laat zien dat met die blootstelling het risico op overlijden door hart- en vaatziekten met negen procent toeneemt, en longkanker met dertien procent.'
De reële gevolgen van de verschillende types plastic deeltjes op onze gezondheid is echter moeilijk in te schatten, zo nuanceert Kaushik. 'Het ontbreekt aan ecotoxiologische studies, waarbij de impact van elk type polymeer op menselijke cellen apart bekeken wordt. Pas met dergelijke data in handen, kunnen we echt iets zeggen over de gezondheidsrisico's van atmosferisch plastic.'
