Interne radiotherapie nu ook live te volgen

Nederlandse onderzoekers zien wereldwijd voor het eerst live op een beeldscherm hoe de radioactieve bolletjes die ze bij een kankerpatiënt hebben ingespoten de zieke lever instromen.

Artsen behandelen patiënten met levertumoren soms met interne radiotherapie. Daarbij bestralen ze de tumoren niet van buiten het lichaam van de patiënt, maar van binnenin de tumoren. Dat doen ze door kleine radioactieve bolletjes in de leverslagader te spuiten, waarna die zogenoemde microsferen worden meegevoerd door het bloed en vastlopen in de kleinste bloedvaatjes die vaak in en rondom tumoren zitten. Tumoren worden door de behandeling vaak verkleind en soms zelfs helemaal vernietigd.

De behandeling heeft een groot nadeel. Artsen kunnen de ingespoten microsferen niet volgen tijdens de behandeling en moeten blind varen. ‘We onderzoeken vooraf hoe de leverader zich vertakt, waar de tumoren precies zitten en of we zo nodig een vertakking kunnen afsluiten voor het hoogst haalbare resultaat’, vertelt Frank Nijsen van de afdeling Medische Beeldvorming van het Radboudumc. ‘Maar hoe de microsferen zich tijdens de behandeling exact verspreiden, gebeurt buiten ons gezichtsveld. Daardoor is het mogelijk dat er te weinig microsferen naar een tumor stromen, dat de stralingsdosis te laag blijft en dat we niet het gewenste effect bereiken.’

MRI

Daar komt nu verandering in. Nijsen en zijn collega’s ontwikkelden een therapie op basis van radioactieve bolletjes uit holmium, een zilverwit scheikundig element. De bolletjes zijn paramagnetisch, een vorm van magnetisme waardoor ze met een MRI zichtbaar te maken zijn. De afgelopen jaren ontwikkelden ze een methode om de bolletjes veilig toe te dienen terwijl de patiënt in een MRI-scanner ligt. Belangrijk daarbij was dat alle materialen die bij de therapie worden gebruikt ook veilig moesten zijn in het hoge magneetveld van de scanner en dat ze het MRI-beeld niet mochten verstoren.

‘We kunnen ook meten hoeveel bolletjes in de tumoren en in de gezonde lever zijn vastgelopen’

De unieke procedure is onlangs voor het eerst gelukt. Tijdens de behandeling van een patiënt met leverkanker zag het onderzoeksteam de ingespoten radioactieve bolletjes live op het beeldscherm de lever instromen. ‘Voor zover bekend is het wereldwijd de eerste keer dat we al tijdens de procedure zien hoe de bolletjes zich verdelen’, vertelt Joey Roosen van de afdeling Medische Beeldvorming. ‘We kunnen de injectie van de microsferen dankzij het MRI-beeld live volgen en daarnaast meten hoeveel bolletjes in de tumoren en in de gezonde lever zijn vastgelopen.’

In vervolgonderzoek wil het team van Nijsen nu bekijken of ze de verspreiding van de bolletjes ook tijdens de procedure nog kunnen bijsturen. ‘Als dat lukt, dan kunnen we de techniek veel beter afstemmen op de situatie van iedere unieke patiënt en ligt de weg open naar een meer persoonsgerichte aanpak van levertumoren.


Gerelateerde artikels

Power to the patient: hoe kankervaccins ons immuunsysteem bewapenen
Dit is een artikel van: VIB
Eos Bibliotheek

Power to the patient: hoe kankervaccins ons immuunsysteem bewapenen

Wat als we het lichaam van een kankerpatiënt zouden kunnen versterken om zelf kankercellen te bestrijden en de bijkomende schade veroorzaakt door chemo- en radiotherapie te vermijden? Het jonge, zich snel ontwikkelende onderzoeksgebied van immuno-oncologie biedt verschillende veelbelovende routes om dat te realiseren. VIB onderzoekers Prof. Damya Laoui (VUB) en Dr. Lien Van Hoecke (UGent) onderzoeken de kracht van zogenaamde 'kankervaccins' om het immuunsysteem van kankerpatiënten te versterken en hen te helpen hun ziekte te bestrijden.

 De tumor micro-omgeving begrijpen en beïnvloeden
Dit is een artikel van: VIB
Eos Bibliotheek

De tumor micro-omgeving begrijpen en beïnvloeden

Kankeronderzoek beperkte zich lange tijd tot het onderzoeken van de genetische eigenschappen van kankercellen. Maar in de afgelopen decennia werd het geleidelijk aan duidelijk dat de sleutel tot effectievere kankertherapieën zou kunnen liggen in de complexe structuren die deze kankercellen omringen. VIB-wetenschappers hebben jarenlang de micro-omgeving van tumoren onderzocht en daaruit meerdere strategieën ontdekt om tumoren te bestrijden, zoals ze uithongeren, hun suikervoorraad "stelen", en hun vernietiging stimuleren met behulp van immuuntherapie.