Een immuunreactie op het Epstein-Barr-virus, dat ook klierkoorts veroorzaakt, kan leiden tot multiple sclerose. Nieuw onderzoek geeft meer inzicht in het mechanisme dat erachter schuilgaat.
Multiple sclerose is een inflammatoire auto-immuunziekte van het centrale zenuwstelsel en de belangrijkste oorzaak van neurologische beperkingen bij jongvolwassenen. Hoewel de oorsprong van de ziekte lange tijd een raadsel was, wijzen recentere studies op een duidelijk verband met het Epstein-Barr-virus, een zeer besmettelijk herpesvirus dat bij bijna alle patiënten aanwezig is en vooral bekend is van klierkoorts of de ziekte van Pfeiffer.
Bovendien toonden andere experimenten aan dat CD4+ T-cellen – een vorm van witte bloedcellen die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem – sterk betrokken zijn bij het ontstaan van multiple sclerose. Maar meer onderzoek is nodig om de precieze mechanismen daarachter te achterhalen voordat er behandelingen kunnen worden ontwikkeld.
Een basis voor vaccins
Een zo’n onderzoek is dat van Kjetil Bjornevik, epidemioloog aan de universiteit van Hardvard. Samen met zijn collega’s heeft hij CD4+ T-cellen van patiënten met multiple sclerose uitgebreid geanalyseerd. Ze stelden vast dat de cellen reageerden op verschillende componenten van Epstein-Barr-virusdeeltjes. Die T-celreacties waren bij mensen met onbehandelde multiple sclerose twee keer zo sterk als bij gezonde controlegroepen, wat wijst op een verband met de ziekte.
Bovendien toonde het team bij twee groepen van in totaal 69 MS-patiënten aan dat een therapie waarbij B-cellen – een ander type afweercellen – worden verwijderd, de reactie van de CD4+ T-cellen op het virus met een factor 2,5 verminderde en de virale uitscheiding in speeksel vrijwel volledig elimineerde.
‘Ons onderzoek identificeerde een gemakkelijk meetbare en vanuit de omgeving toegankelijke immuunrespons die verband houdt met MS. Zo legt het de basis voor het ontwerpen en monitoren van gerichte vaccins tegen het Epstein-Barr-virus en antivirale middelen voor MS’, concludeert Bjornevik.
