De fysici achter de fysica

De fysici achter de fysica

Delen:

Het CERN in Genève is een ware stad in een stad. Dag en nacht werken een kleine tienduizend mensen aan het onderzoekscentrum. Een groot deel van hen verblijft er ook, aangezien ze afkomstig zijn van alle hoeken van de wereld. Het CERN is immers het walhalla voor deeltjesfysici. Het is een van de weinige plekken waar ze tegelijk theoretisch en praktijkonderzoek kunnen verrichten. En dat is te danken aan de Large Hadron Collider, de grootste deeltjesversneller ter wereld.

Die duizenden medewerkers hoeven het domein van de organisatie nooit te verlaten. Ze vinden er sportfaciliteiten, banken, restaurants en postkantoren en kunnen er hun vrije tijd op allerlei manieren besteden. Maar wie ze? Die fysici in hun kantoren met torenhoge stapels papier en wiskundeformules op flipcharts, en die bouwtechnici die zwoegen op de stellingen van de deeltjesversneller?

Collectieve intelligentie

‘Ooit werkten duizenden mensen tientallen jaren aan een kathedraal. Nu werken duizenden mensen tientallen jaren aan een deeltjesversneller’, verwoordt Álvaro de Rújula het treffend. De theoretisch fysicus geeft ermee aan wat voor een huzarenstukje de Large Hadron Collider is. En vooral: dat die de verdienste is van niet één iemand.

We gebruiken marketingcookies om deze website optimaal te laten werken. Accepteer deze cookies om verder te gaan.

In 2013 ging de Nobelprijs voor Natuurkunde naar Peter Higgs en de Belg François Englert voor de ontdekking van het higgsboson. Volgens Andrea Latina, experimenteel fysicus aan het CERN, had die naar veel meer mensen moeten gaan. ‘Om zoiets groots en complex te realiseren als de vondst van het higgsboson, zijn tienduizend mensen nodig geweest, die er dertig of veertig jaar aan hebben samengewerkt.’ Zijn collega Jean-Pierre Delahaye treedt hem bij: ‘Samen zijn we slimmer en sterker. Het CERN is een collectieve intelligentie.’

Regisseur Anna de Manincor positioneert haar camera als een vlieg op de muur in een van de restaurants van het CERN. Opvallend genoeg wordt daar de kiem gelegd van veel baanbrekende ideeën. ‘In de cafetaria worden de belangrijkste wetenschappelijke ontdekkingen aan het CERN gedaan’, zegt ook experimenteel fysicus Markus Nordberg. Hij vertelt hoe Tim Berners-Lee, een van de grondleggers van het wereldwijde web, hem dertig jaar geleden in diezelfde cafetaria een knotsgek idee voorlegde. ‘We hadden toen een intern virtueel netwerk aan het CERN, maar dat kon niet wereldwijd gebruikt worden. Tim wilde er een virtuele snelweg voor de hele wereld van maken. Ik was te stom om het goed en wel te begrijpen, maar het werd een ware revolutie. Dat soort ideeën rijpt hier.’

Wiskunde als universele taal

‘Jonge beloftevolle onderzoekers van over de hele wereld zitten in de cafetaria tegenover Nobelprijswinnaars. Ze delen een universele taal: de wiskunde’, zegt De Manincor in een interview. ‘Afkomst, nationaliteit of religie spelen daarbij geen rol.’ Niet toevallig ontving Almost Nothing vorig jaar op het Zwitserse filmfestival Visions du Reel de Interreligious Award. Omdat de docu aantoont dat ‘religieuze overtuiging of nationaliteit van geen belang blijken te zijn aan het CERN’, aldus de jury.

De Manincor beklemtoont die verscheidenheid onder de CERN-populatie met een poëtische, licht absurde montage waarbij al haar geïnterviewden de revue passeren. Close-ups op hun gezicht, schijnbaar mediterend met de ogen gesloten. Met Almost Nothing – de titel verwijst naar de ruimte in het heelal tussen de sterren, die uit bijna niets bestaat – levert ze een documentaire over de mensen achter de wetenschap. En dat zijn: gepassioneerde geleerden van alle leeftijden en nationaliteiten, die beseffen dat vooruitgang tegenwoordig wordt geboekt door samenwerking over grenzen heen.

Anna de Manincor, Almost Nothing. CERN: Experimental City. Beschikbaar via VOD op https://vimeo.com/ondemand/almostnothing

Met de promocode ilovescience ontvang je als Eos-lezer 50% korting als je de film wil streamen of downloaden.

Delen:

Wat hebben Einstein, de meest intelligente foto ooit en artificiële intelligentie met elkaar gemeen? Véél!

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Metaalertsen uit de zee vatten aan land spontaan vuur als ze uiteenvallen. De oorzaak ligt bij reactieve nanokristallen. Is dat fenomeen een gevaar voor de diepzeemijnbouw?

Superintelligente AI-agenten die uit hun eigen omgeving ontsnappen en in het geheim communiceren, vertonen geen menselijk gedrag. Het gaat om ernstige ontwerpfouten. Dat kan en moet beter, schrijft wiskundige Ann Dooms.

BlogNatuurwetenschappen

Van ἄτομον tot quark 

Elementaire deeltjes zijn de allerkleinste bouwstenen van de natuur. Hoe ze precies de materie om ons heen opbouwen, is al meer dan vijftig jaar een open vraag.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Francis Halzen ontvangt de Nobelprijs voor Fysica 2026 voor zijn voortrekkersrol in het onderzoek naar hoog-energetische neutrino's met ijs. De fysicus werkt aan de University of Wisconsin, maar groeide op in België. Hij is de tweede Belg die de Nobelprijs voor Natuurkunde wint, na François Englert in 2013.

BlogNatuurwetenschappen

Er lag een krokodil in de kast

125 jaar geleden kocht de KU Leuven een collectie fossielen die ze nooit meer heeft bekeken. Voor het eerst is een groep studenten op zoek gegaan naar krokodilachtige botten. Zij vonden aanwijzingen voor Diplocynodon, de oudste alligatorachtige.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden de grote veelvraten massaal deed uitsterven. Wetenschapscommunicator Reinout Verbeke trekt in deze aflevering naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden.

In China is barnsteen gevonden van maar liefst 385 miljoen jaar oud. Het stamt uit een tijd waarin insecten nog niet de grootste vijanden van planten waren.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven