Wie ziek is, voelt vaak instinctief de drang om zich af te zonderen. Niet alleen omdat het lichaam rust nodig heeft, maar ook door wat er in onze hersenen gebeurt.
Ontstekingsstoffen die vrijkomen tijdens een infectie blijken in te werken op een hersengebied dat sociale interacties aanstuurt. Zo zetten ze een reflex tot afzondering in gang.
Zodra de neus begint te lopen en de hoofdpijn opkomt, kruipen we het liefst onder de dekens en zien we niemand. Vermoeidheid speelt daarbij zeker een rol, maar dat verklaart niet alles. Die sociale terugtrekking wordt actief gereguleerd door de hersenen, zo tonen onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology aan. Volgens hen veranderen ontstekingsstoffen die bij een infectie worden aangemaakt de werking van specifieke hersengebieden die ons sociale gedrag sturen.
Neurobioloog Liu Yang en zijn team bootsten bij muizen de effecten van een bacteriële infectie na door hen een bepaalde stof toe te dienen. De dieren begonnen vervolgens afstand te houden van hun soortgenoten, net zoals mensen doen wanneer ze ziek zijn. De onderzoekers vermoedden dat cytokinen, signaalmoleculen die het immuunsysteem bij een infectie vrijgeeft, aan de basis liggen van dat sociale terugtrekgedrag. Om die hypothese te testen, injecteerden ze muizen met verschillende cytokinen. Eén daarvan sprong eruit: IL-1β veroorzaakte een duidelijke neiging tot afzondering.
Isolatiereflex
Wat gebeurt er dan precies in de hersenen? IL-1β bindt zich aan neuronen in de dorsale raphe-kern, een sleutelgebied dat betrokken is bij de regulatie van sociale interacties. Door deze neuronen te activeren, zet de molecule als het ware een isolatiereflex in gang.
Dat effect werd verder bevestigd toen de onderzoekers dezelfde neuronen rechtstreeks activeerden via genetische manipulatie. De muizen trokken zich prompt terug in een hoek, weg van hun soortgenoten. Wanneer de biologen die neuronen daarentegen uitschakelden, begaven de dieren zich opnieuw onder de groep, zelfs wanneer ze ziek waren.
Je mag je dorsale raphe-kern dus gerust bedanken wanneer je je bij ziekte het liefst onder de dekens verstopt. Die reflex helpt waarschijnlijk om de verspreiding van virussen binnen het gezin, en daarbuiten, te beperken.
Dit artikel verscheen eerder in Cerveau&Psycho. Vertaling: Robin Hanssens.
