Astronomen hebben een planetenstelsel ontdekt waarin de vier planeten in een verkeerde volgorde lijken te staan. De ontdekking doet vermoeden dat de buitenste planeet veel jonger is dan de binnenste drie.
Planeten ontstaan uit een roterende gas- en stofschijf rond een pasgeboren ster. In de binnendelen van die zogenoemde protoplanetaire schijf worden gasatomen weggeblazen door de straling van de ster. Normaal gesproken verwacht je dan ook dat daar alleen kleine rotsachtige planeten samenklonteren. Op grotere afstand van de ster is nog wél veel gas aanwezig, zodat daar grote gasplaneten kunnen ontstaan. Zo gebeurde het in elk geval in ons eigen zonnestelsel.
Maar het planetenstelsel van dwergster LHS 1903, op 116 lichtjaar afstand van de aarde, heeft een heel andere opbouw. Toen de binnenste drie planeten enkele jaren geleden werden ontdekt door de Amerikaanse ruimtetelescoop TESS, zag alles er nog vrij normaal uit. De planeet die het dichtst bij de ster rondcirkelt, eens in de 2,2 dagen, is een zware, rotsachtige wereld; de andere twee, op grotere afstanden en met omlooptijden van 6,2 en 12,6 dagen, zijn (relatief kleine) gasplaneten.
‘Van binnen naar buiten’
Nieuwe metingen van de Europese ruimtetelescoop Cheops hebben nu echter het bestaan van een vierde planeet aan het licht gebracht. Die draait eens in de 29,3 dagen rond de ster, op nog grotere afstand. En gek genoeg is het geen gasplaneet, maar opnieuw een rotsachtige wereld, zo’n zeventig procent groter dan de aarde en bijna zes keer zo zwaar; dat blijkt uit precisiemetingen aan de schommelingen van de ster.
In Science schrijven onderzoeksleider Thomas Wilson (University of St Andrews) en zijn collega’s dat het planetenstelsel van LHS 1903 waarschijnlijk ‘van binnen naar buiten’ is ontstaan. Dat betekent dat de vierde, buitenste planeet veel later is geboren dan de binnenste drie, toen de protoplanetaire schijf al zijn gas al was kwijtgeraakt.
