Govert Schilling

De kleurrijke nevel in het midden van deze bijzondere fotocompositie is zo’n tienduizend jaar geleden ontstaan, toen een stervende ster zijn buitenste gaslagen de ruimte in blies.

Aanstaande zondag lanceert de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA een gloednieuwe ruimtetelescoop: de Nancy Grace Roman Space Telescope. Roman, zoals het instrument kortweg wordt genoemd, gaat de komende vijf jaar miljarden sterren en sterrenstelsels in kaart brengen en werpt hopelijk nieuw licht op donkere materie en donkere energie.

Op 5 juni maakte de Japanse ruimtesonde Hayabusa 2 deze foto van de merkwaardige planetoïde Torifune. Het kleine hemellichaam – van kop tot staart ongeveer 450 meter – lijkt uit twee delen te bestaan, die door de zwaartekracht bijeen worden gehouden: een zogeheten contact binary. Het lijken rubble piles (‘vliegende grindbakken’): opeenhopingen van kleinere rotsblokken en keien.  

Deze hemelse draaikolk is geen spiraalvormig sterrenstelsel op grote afstand in het heelal, maar een ronddraaiende schijf van gas- en stofdeeltjes waaruit nieuwe planeten ontstaan.

Astronomen hebben mogelijk de allereerste zware, hete sterren ontdekt die in het heelal zijn ontstaan, kort na de oerknal. Of liever gezegd: ze hebben de verzengende invloed van die eerste generatie sterren op hun directe omgeving gedetecteerd.

Astronomen hebben een planetenstelsel ontdekt waarin de vier planeten in een verkeerde volgorde lijken te staan. De ontdekking doet vermoeden dat de buitenste planeet veel jonger is dan de binnenste drie.

Koele wolken van moleculair gas vertonen komeetachtige staartjes op deze intrigerende foto van de James Webb Space Telescope. De opname toont een klein deel van de Helixnevel, de laatste adem van een stervende ster.

Sterrenkundigen hebben mogelijk de nasleep waargenomen van een botsing tussen twee planeten. Dat kosmische verkeersongeluk vond plaats in de buitendelen van een ander zonnestelsel, op 3.000 lichtjaar afstand van de aarde.

In de directe omgeving van de jonge ster Fomalhaut knallen voortdurend kleine hemellichamen op elkaar. Met de Hubble Space Telescope zijn de tijdelijke puinwolken gezien die bij dat soort botsingen ontstaan.