Met Republikeinen aan de macht stijgt wereldwijd de moedersterfte

Beeld: Een verpleegkundige geeft informatie over anticonceptie in het Okene Zonal Hospital, Nigeria.

In het jaar 1984 verdeelt de Berlijnse muur nog oost en west en woedt de Koude Oorlog volop. Over de Atlantische Oceaan, in de VS, zwaait president Reagan de plak – een Republikein. De ‘Mexico City Policy’ ziet dan het licht. Dat beleidsplan verhindert dat er middelen uit het USAID-fonds naar niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) stromen die families wereldwijd informatie verschaffen over abortus en anticonceptie of die zulke ingrepen uitvoeren. Telkens wanneer Republikeinen aan de macht waren (1985-92, 2001-2008, 2017-2020), voerden ze dit beleidsplan uit. Het werd weer gedeactiveerd tijdens Democratische regeerperiodes (1993-2000, 2009-2016, 2021-2024).

Op basis van gegevens van de Wereldbank, die onder meer moedersterfte wereldwijd in kaart brengt, berekenden onderzoekers nu wat die wisselingen van president teweegbrachten in de landen die op die hulp rekenen. Eerst is er goed, maar oud nieuws: de moedersterfte tussen 1985 en 2024 is er fors op achteruit gegaan. Toch blijkt die winst stevig ingeperkt door periodes van Republikeins bewind.

Tijdens die jaren zijn er per 100.000 levende geboortes 45 extra gevallen (11%) van moedersterfte in landen die bovengemiddeld afhankelijk zijn van de VS voor het bieden van reproductieve gezondheidszorg. Het effect is bovendien te zien in alle continenten met landen die de hulp al dan niet (meer) ontvingen: Afrika, Latijns-Amerika en Azië.

Gezondheidsrisico’s

Daarbij benadrukken de onderzoekers dat moedersterfte enkel het topje van de ijsberg is. Er zijn namelijk een heleboel gezondheidsrisico’s die met zwangerschappen en geboortes te maken hebben. Denk maar aan bloedingen, bloedvergiftiging, infecties aan de voortplantingsorganen, baarmoederperforatie, het scheuren van de baarmoederhals, chronische pijn, onvruchtbaarheid en stijgende gezondheidsrisico’s bij zwangerschappen na het eerste kind. Met andere woorden: voor elke moeder die sterft omwille van teruggeschroefde financiële hulp, zijn er misschien honderden die heel hoge gezondheidsrisico’s lopen.

Het staat buiten kijf dat Donald Trump tijdens zijn tweede ambtstermijn ongezien saneert op gezinsplanning binnen USAID. Hoeveel precies? Een concrete raming schat dat 90 procent van de middelen voor gezinsplanning en reproductieve gezondheid effectief zijn beëindigd – dus niet enkel teruggeschroefd.

Een belangrijke kanttekening is dat de VS natuurlijk niet alleen staan. Ook andere landen hebben doorheen de jaren hun overzeese hulp teruggeschroefd. Wat volgens de onderzoekers wel duidelijk is, is dat de globale gezondheidszorg abrupt kan veranderen door verschuivingen in de nationale politiek van westerse landen. Ze benadrukken dat stabiele internationale steun voor reproductieve gezondheid onontbeerlijk is.