Hoe verder met de DSM? Experts brainstormen over de toekomst van de psychiatrie

Hoe verder met de DSM? Experts brainstormen over de toekomst van de psychiatrie

Delen:

De kritiek op de DSM is niet van gisteren. Al tientallen jaren hekelen psychiaters het handboek met alle stoornissen vanwege de onophoudelijke vloed aan nieuwe aandoeningen. Maar ook omwille van de overlap tussen de diagnostische ‘hokjes’ en de geringe aandacht voor de sociale omgeving van cliënten.

Een radicaal andere aanpak is nodig, vinden onderzoekers van het LUMC Curium, een academisch centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Daarom nodigde het centrum verspreid over twee dagen meer dan vijftig psychiaters, filosofen, sociologen, juristen, ervaringsdeskundigen en vertegenwoordigers van kennisinstituten uit om te brainstormen over een nieuwe diagnostiek. Vooreerst gericht op jongeren, maar evengoed relevant voor de behandeling van volwassenen.

De eerste brainstormsessie vond op donderdag 2 april plaats in het Trippenhuis van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen (KNAW), die hiervoor subsidie beschikbaar heeft gesteld.

De deelnemers maken deel uit van verschillende, innovatieve bewegingen in de psychiatrie, die in de afgelopen jaren al experimenteerden met nieuwe diagnostiek. Een van die innovaties is bijvoorbeeld de patroondiagnostiek, waarbij behandelaren samen met de cliënt zoeken naar patronen die de klachten in stand houden. Een andere vernieuwing vormen de ‘ecosystemen’ in wijken, waar GGZ-behandelaren samenwerken met huisartsen, sportclubs, kerken, zelfregiecentra, et cetera. In die ecosystemen wordt alles ingezet wat helpt: van EMDR tot yoga, van voetballen tot natuurwandelingen.

Psychische klachten zijn niet louter een probleem van het individu, zoals de DSM suggereert, maar hangen onlosmakelijk samen met het gezin waar je uit voortkomt en de samenleving waarin je opgroeit

Hoe kan het dat de huidige diagnostiek, die zo onder vuur ligt, nog steeds bestaat? Dat is een van de vragen op de brainstormsessie, onder de creatieve en speelse leiding van ontwerpers van de (mede-organisator) TU Delft. En: wat is er nodig om een nieuwe psychiatrie mogelijk te maken? Doel van de bijeenkomst is om de ‘vernieuwers’ met elkaar in gesprek te brengen over de belangrijkste pijlers van betrouwbare diagnostiek.

Een van die pijlers, waar veel experts het over eens zijn, is de context, zegt Laura Nooteboom, hoofd onderzoek bij LUMC Curium en initiator van de brainstormsessie. ‘Psychische klachten zijn niet louter een probleem van het individu, zoals de DSM suggereert, maar hangen onlosmakelijk samen met het gezin waar je uit voortkomt en de samenleving waarin je opgroeit. Die context moet je als behandelaar meewegen in een diagnose.’

Onlangs kondigde de Amerikaanse beroepsvereniging APA aan dat de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) op de schop gaat. Dat in de nieuwe editie meer aandacht komt voor de oorzaken van aandoeningen en voor dimensies in plaats van categorieën, zoals al het geval is bij autismespectrumstoornis.

Dat doet niets echter niets af aan de behoefte aan een nieuwe diagnostiek, zet Nooteboom. ‘Het gaat ons niet alleen om de indeling van stoornissen, maar om de dwingende en verkeerde manier waarop de classificaties in de praktijk worden gebruikt. Je hoort vaak ‘ik kan me niet concentreren vanwege m’n ADHD’, maar dat klopt niet. Labels verklaren niets maar beschrijven alleen maar.’

De brainstormsessies moeten eind dit jaar uitmonden in een whitepaper, dat in een vakblad zal worden gepubliceerd. Nooteboom: ‘Zie het als een blauwdruk van wat we in Nederland beschouwen als goede diagnostiek.’

Delen:

De docuserie Mag Ik Zijn? volgt jongeren met mentale problemen in de psychiatrische vleugel van het UZ Brussel. In een maatschappij die vaak onbegrip toont, proberen ze hun innerlijke onrust een plaats te geven.

Verstoringen van het slaapritme, de stofwisseling en de hormoonhuishouding zijn mogelijk geen bijkomstige symptomen van de ziekte van Alzheimer. Onderzoekers ontdekken dat de hypothalamus, het hersengebied dat deze functies aanstuurt, al vroeg in het ziekteproces veranderingen vertoont.

In elke klasgroep van twintig leerlingen heeft gemiddeld één jongere een overleden moeder of vader. Het verlies van een ouder kan tijdens de adolescentie, een periode van identiteitsontwikkeling en groeiende zelfstandigheid, een grote impact hebben op het welzijn, de relaties en de identiteitsvorming van jongeren.

Een tot nu toe onbekend dopaminecircuit tussen de darmen en het brein blijkt smaakvoorkeuren mee te vormen. Speelt dit mechanisme ook een rol bij obesitas?

Wat als jij je lief niet uit vrije wil gekozen hebt? Of je ontbijt, je job, zelfs je mening? We voelen ons vrije beslissers, maar wat als die keuzes al grotendeels vastliggen door wie we zijn en wat we hebben meegemaakt? Filosoof Farah Focquaert (UGent) zet ons aan het denken over vrije wil en over hoe vrij onze keuzes echt zijn.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Een gezonde relatie met technologie ontstaat niet van de ene op de andere dag

We worden allemaal ouder. Maar wat als je ouder wordt in gevangenschap? Om dat te onderzoeken gaf ik zeven mannen in de gevangenis een wegwerpcamera. Wat ze op de gevoelige plaat legden, bleek allesbehalve een zwart-witverhaal.

Bijna iedereen doet het wel eens: praten met een chatbot over hoe je je voelt. Als je eenzaam bent, als je stress hebt, als je piekert over de toekomst. En dat helpt, vinden vele gebruikers. Maar schuilt er ook geen risico in als je in een chatbot een soort psycholoog ziet? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool).

Een stukje chocolade bij de koffie, pralines als cadeau of troost zoeken in een chocoladereep: chocolade is voor velen meer dan zomaar iets lekkers. Maar waarom zijn we er zo dol op?

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven