Geschiedenis

Toen sprong de Amerikaan Bob Beamon 8m90 ver op de Spelen in Mexico. Zo onwezenlijk ver dat raket- en andere wetenschappers er zich tot vandaag het hoofd over breken.

Maandag 24 september. Het stormachtige weekend heeft plaats gemaakt voor een blauwe hemel, stralende zon, een occasionele wolk en zuchtje wind. Op deze derde dag van mijn fietstocht kruip ik in het wiel van Bram Vannieuwenhuyze, bijzonder hoogleraar Historische Cartografie aan de Universiteit van Amsterdam, én begenadigd fietser.

Zaterdag 22 september. Vandaag start ‘Pourbus Troubadour’, een queeste waarin ik veldwerk met wetenschapscommunicatie combineer. Aan de hand van Pieter Pourbus’ 16^e-eeuwse kaart van het Brugse Vrije fiets ik een week langs de oudste wegen van de Zwinstreek. Op zoek naar restanten van het laatmiddeleeuwse landschap.

Stonehenge is wellicht het meest geselfiede monument uit de prehistorie. Wat al die smartphones níét vastleggen, is het landschap rond de iconische stenen. Nochtans is het daar dat de geschiedenis zich het meeste prijsgeeft.

In een grot in Israël zijn bierresten gevonden van liefst 13.000 jaar oud. Mogelijk dreef de benodigde tarwe en gerst de brouwers naar het boerenleven.

Prof. Eric Vanhaute loodst ons doorheen de volledige wereldgeschiedenis aan de hand van acht dranken.

Na de val van het West-Romeinse Rijk, in 476 na Christus, heersten de Longobarden over Noord-Italië. Zij hielden er een strikte sociale indeling op na, gebaseerd op nauwe familieverbanden.

Wetenschappers van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en KU Leuven (KUL) zijn begonnen met het bemonsteren van de groeve van Hallembaye, aan de Belgische zijde van de Maas. Met hun actie willen ze de kalksteen en vuursteen in de groeve voor het nageslacht bewaren en de stalen toegankelijk maken voor de wetenschap.

De sixties staan in het teken van Vietnam. Maar er is ook een andere, intussen vergeten oorlog. Een genocide zelfs, die bovendien ons beeld van hongersnood in Afrika voorgoed zou veranderen: de Biafra-oorlog. Het conflict leidde tot een andere aanpak van hulpverlening.

De vruchtbaarste plekken op de Afrikaanse savanne weerspiegelen de trekroutes van vroegere herders.

Overdag door de Zwinstreek fietsen met de 16^e-eeuwse kaart van de Brugse schilder Pieter Pourbus als leidraad. ’s Avonds een huiskamerlezing geven voor het gastgezin waar ik verblijf. Met 'Pourbus Troubadour' wil ik onderzoek en wetenschapscommunicatie dichter bij elkaar brengen.

Acht jaar geleden leerden we een nieuwe (uitgestorven) mensensoort kennen: de Denisovamens. Nu hebben onderzoekers voor het eerst bewijs van een kruising van deze mysterieuze mens met een bekendere tijdgenoot: de neanderthaler.

In een vijfduizend jaar oud massagraf aan de oevers van het Turkanameer in Kenia werd iedereen ‘als gelijke’ begraven.

De oorsprong van de appels, perziken, abrikozen en meloenen die we vandaag eten, lag in het bergachtige deel van Centraal-Azië.

Mogen wetenschappers elke grens verleggen of moeten ze hun geweten volgen? En kan een nobel doel barbaarse middelen heiligen? Het zijn vragen die zich stellen wanneer zowel de Amerikanen als de Fransen in augustus 1968 nieuwe massavernietigingswapens testen die fysici en wiskundigen bedacht en uitgewerkt hebben.

Water in afzettingen op de bodem van een Mexicaans meer geeft aan hoe droog het werd.

Net als de blauwe stenen kwamen sommigen die bij Stonehenge begraven werden van heel ver.

Auteur-journalist en Eos-medewerker Geert De Vriese maakte de in deze hete en droge weken vaak aangehaalde zomer van 1976 niet alleen zelf mee, hij schreef er later ook een boek over. Hoe keken klimaatwetenschappers er destijds tegenaan? En wat deden de overheden én de gewone Vlamingen toen?