Een gezonde geest in een gezond lichaam, dat gezegde kennen we al lang. Jammer genoeg kan die connectie tussen lichaam en geest ook negatief zijn. Als je diabetes hebt, blijk je namelijk een hoger risico te lopen op ernstige PTSS-klachten na een traumatische gebeurtenis.
Beeld: Een diabetespatiënt doet een bloedsuikermeting om de hoeveelheid glucose in het bloed te meten.
Mensen met PTSS zijn vatbaarder voor het ontwikkelen van diabetes. Dat heeft eerder onderzoek al aangetoond. Maar volgens een nieuwe studie aan de Universiteit van Tilburg is die invloed wederzijds. Als je diabetes hebt, heb je meer kans om ernstige PTSS-klachten te krijgen na een traumatische gebeurtenis.
De onderzoekers kwamen daarachter via data van de onafhankelijke VICTIMS-studie, een grootschalige reeks bevragingen die peilde naar de sociale en psychologische aspecten van slachtofferschap in Nederland. Over de jaren heen vulde een grote, representatieve groep volwassen Nederlanders daarvoor vragenlijsten in over hun gezondheid, traumatische ervaringen en ondersteuning die ze daarbij al dan niet kregen.
Diabetes gedraagt zich net als depressie en angststoornissen, die ook een wederzijdse invloed hebben op PTSS
In totaal werden de bevragingen van 1399 slachtoffers onderzocht, waarvan 62 mensen voor de start van deze studie hadden aangegeven diabetes te hebben. Het maakte daarbij niet uit om welk type het precies ging: type 1, de aangeboren variant, of type 2, de verworven variant. Volgens het Diabetesfonds heeft 90% van de diabetespatiënten type 2. Professor Peter van der Velden, psycholoog en onderzoeker op dit project, legt uit: ‘We hadden jammer genoeg geen gegevens over het type diabetes van de deelnemers. Dat konden we dus niet onderzoeken.’
Voor deze studie bakenden de onderzoekers een periode van twaalf maanden af waarbinnen de deelnemers van de bevragingen een traumatische gebeurtenis hadden ervaren. Het kon dan onder meer om geweld, een ongeluk, of een ernstige bedreiging gaan. Aan het einde van die periode gingen ze dan via een enquête na hoezeer die deelnemers last hadden van PTSS of andere angst- en depressie gerelateerde klachten.
Wie loopt risico?
‘In onze studie hielden we rekening met enkele risicofactoren die we eerst apart hadden onderzocht, zoals financiële problemen, gebrek aan steun en andere psychische problemen,’ vertelt van der Velden. ‘Die factoren maken je sowieso een grotere kanshebber om PTSS te ontwikkelen.’
Zelfs als alle risicofactoren in rekening werden genomen, tekende een duidelijke trend zich af: mensen met diabetes hebben meer dan dubbel zoveel kans om ernstige PTSS te ontwikkelen na een trauma dan slachtoffers zonder diabetes. Daarmee gedraagt diabetes zich net als depressie en angststoornissen, allebei aandoeningen die ook een wederzijdse invloed hebben op PTSS.
‘Bij slachtoffers met diabetes moeten we extra in de gaten houden hoe stresssymptomen zich in de eerste weken na de traumatische gebeurtenis ontwikkelen’
‘Het zou kunnen dat die kans bij type 1 nog groter is,’ bedenkt van der Velden. ‘Diabetes type 1 kan meer en ernstigere problemen geven dan type 2. Bij die patiënten is het systeem extra ontregeld en is de insuline in het lichaam soms ook heel lastig te controleren. Dat kan zowel fysiek als mentaal zwaar wegen. Ik zou dus als hypothese durven stellen dat die correlatie bij dat type diabetes nog groter is.’
De hamvraag: waarom?
Waaraan dat verband tussen diabetes en PTSS juist te wijten valt, is nog niet helemaal duidelijk. ‘De waaromvraag hebben we in dit onderzoek nog niet kunnen beantwoorden. Daarover gaan speculeren was heel verleidelijk, natuurlijk, maar we zouden liefst nog wat meer zekerheid hebben over deze bevindingen,’ zegt van der Velden. ‘Naast onze studie is er nog maar één andere die hetzelfde heeft gedaan, met Canadese militairen. Die studie vond hetzelfde verband als ons onderzoek. Toch zouden we eerst graag nog enkele replicaties van onze bevindingen zien vooraleer we verder op de oorzaken ingaan.’
Hoe dan ook heeft dit onderzoek een belangrijke impact. ‘Diabetes komt in onze samenleving namelijk steeds vaker voor,’ stelt van der Velden. Iets minder dan één op de tien Belgen had diabetes in 2023, naar schatting van de Belgische overheid. In 2007 was dat slechts één op de twintig.
‘Nu we weten dat diabetes een extra risicofactor kan zijn voor PTSS, kan dat ons misschien helpen bij de hulpverlening aan slachtoffers,’ meent van der Velden. ‘Als slachtoffers diabetes blijken te hebben, is dat een reden om extra op te letten hoe stresssymptomen zich in de eerste weken na de traumatische gebeurtenis ontwikkelen. Zo kunnen we voorkomen dat slachtoffers pas laat worden doorverwezen voor psychologische behandeling als ze PTSS hebben ontwikkeld.’
