Van bemande maanreizen tot testvluchten met volledig herbruikbare raketten en de lancering van nieuwe ruimtetelescopen die de uiterste grenzen van het heelal onderzoeken: 2026 belooft een topjaar te worden voor de ruimtewetenschap.
Beeld: De Artemis II Space Launch System-raket van NASA tijdens een test op 20 december 2025. Credit: NASA/Joel Kowsky
Het universum is enorm: het is 13,8 miljard jaar oud, bevat honderden miljarden sterrenstelsels vol sterren en planeten en strekt zich, buiten het bereik van ons gezichtsvermogen, in alle richtingen misschien wel oneindig uit. Maar hoe uitgestrekt en ondoorgrondelijk de kosmos ook lijkt, 2026 wordt het jaar waarin we meer inzicht krijgen in hoe het universum werkt en welke plaats wij daarin innemen. Ook liggen er in 2026 nieuwe mijlpalen op het gebied van ruimtevaart in het verschiet.
Terug naar de maan
De meest opwindende ruimtevaartgebeurtenis is de lancering van NASA's Artemis II-missie, die al in februari zou kunnen plaatsvinden. Artemis II neemt vier astronauten mee op een 10-daagse reis rond de maan en markeert de eerste menselijke aanwezigheid in de buurt van onze natuurlijke satelliet sinds het begin van de jaren 70. De missie zal de weg vrijmaken voor volgende bemande expedities naar het maanoppervlak. Artemis II zal ook een cruciale test zijn voor de hardware van latere Artemis-missies: het wordt de eerste bemande vlucht van NASA's gigantische Space Launch System-raket en het bijbehorende Orion-ruimtevaartuig.
Artemis II is nog maar het begin van een jaar vol actie op het gebied van maanverkenning. Andere hoogtepunten zijn onder meer Firefly Aerospace's Blue Ghost Mission 2, die eind 2026 ladingen van NASA en de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) naar de maan zal brengen, en China's Chang'e 7-missie, die in de tweede helft van het jaar naar de zuidpool van de maan zal gaan.
Onze naaste buren
Volgend jaar staan er ook nieuwe reizen naar de naaste planetaire buren van de aarde, Mars en Venus, op het programma. De Martian Moons eXploration (MMX)-missie van het Japan Aerospace Exploration Agency staat gepland voor 2026 en zal naar de Marsmaan Phobos reizen om daar stalen te verzamelen die naar de aarde zullen worden teruggebracht. En Venus Life Finder, een particulier samenwerkingsverband tussen het ruimtevaartbedrijf Rocket Lab en het Massachusetts Institute of Technology, zal in de zomer worden gelanceerd om te zoeken naar tekenen van leven in de wolken van onze zusterplaneet.
Close-ups voor asteroïden en kometen
Dit jaar zouden we ook grote vooruitgang kunnen boeken in het onderzoek naar asteroïden en kometen. De Chinese bemande ruimtemissie Tianwen-2 zal in de vroege zomer tot midden zomer de asteroïde 469219 Kamoʻoalewa bereiken en daar materiaal verzamelen. Tegen het einde van het jaar zal de Hera-missie van ESA aankomen bij de binaire asteroïde 65803 Didymos om de gevolgen te bestuderen van de eerdere Double Asteroid Redirection Test (DART) van NASA.
De asteroïde die je vorig jaar waarschijnlijk het meest is bijgebleven, is 2024 YR4, een ruimterots die in 2025 enkele weken lang een redelijke kans leek te hebben om in 2032 op de aarde in te slaan. Latere studies van de baan van 2024 YR4 sloten die mogelijkheid uit, maar er blijft onzekerheid bestaan over de vraag of de asteroïde op de maan zou kunnen inslaan en brokstukken naar ons zou kunnen sturen. Gelukkig kan de James Webb Space Telescope (JWST) van NASA hierover duidelijkheid verschaffen met aanvullende waarnemingen in het voorjaar van 2026.
En in het komende jaar zullen JWST en een groot aantal andere telescopen ook hun onderzoek naar 3I/ATLAS voortzetten, de derde interstellaire komeet die door ons zonnestelsel is ontdekt.
Nieuwe ogen op de hemel
Over telescopen gesproken, in 2026 gaan er verschillende in gebruik die ons beeld van de kosmos voorgoed zouden kunnen veranderen. De Nancy Grace Roman Space Telescope van NASA wordt mogelijk later dit jaar gelanceerd en begint dan aan zijn missie om grootschalige kosmische structuren te bestuderen om meer duidelijkheid te krijgen over de nog steeds mysterieuze aard van donkere materie en donkere energie. Ook de Chinese Xuntian-ruimtetelescoop zal waarschijnlijk worden gelanceerd; een van de belangrijkste doelstellingen daarvan is het doen van soortgelijke wetenschappelijke waarnemingen. En het op de grond gevestigde Vera C. Rubin Observatory, dat officieel in 2025 in gebruik wordt genomen, zal in 2026 zijn panoramische waarnemingen van de hemel opvoeren om talloze nieuwe asteroïden, kometen, supernova's en andere voorbijgaande hemelse verschijnselen te ontdekken.
De opkomst van herbruikbare raketten
Wat betreft concrete resultaten zijn de grootste gebeurtenissen voor de ruimtewetenschap in 2026 echter helemaal geen wetenschappelijke prestaties. Het zijn eerder vluchten van gigantische nieuwe raketten die nieuwe en transformatieve lanceringsmogelijkheden bieden. De vluchttests van SpaceX met zijn in ontwikkeling zijnde Starship, een in theorie volledig herbruikbare raket die ook de grootste en krachtigste ter wereld is, zullen in 2026 worden voortgezet. Na een succesvol debuut in 2025 staan er voor 2026 nog meer vluchten op het programma voor andere gedeeltelijk herbruikbare raketten: New Glenn van Blue Origin en Zhuque-3 van het Chinese commerciële bedrijf LandSpace. Daarmee maken zij een einde aan het tien jaar durende effectieve monopolie van SpaceX op snelle, herbruikbare orbitale lanceringsdiensten.
Deze snelle opkomst van hergebruik zorgt er nu al voor dat de lanceringskosten kelderen en het aantal lanceringen explosief stijgt, waardoor een actievere, diversere en robuustere ruimtevaarteconomie ontstaat. Daarin bestaan er veel meer mogelijkheden voor wetenschap en exploratie. Dankzij een vol programma van lanceringen met deze innovatieve raketten zal 2026 wellicht de geschiedenis ingaan als het jaar waarin de vroege ruimtevaartdromen van bijna alomtegenwoordige en routinematige ruimtevluchten daadwerkelijk werkelijkheid werden.
