Wetenschappers – en hondenliefhebbers – weten al lang dat honden opmerkelijk goed zijn in het opmerken van onze emoties. Maar de biologische achtergrond van dit vermogen bleef tot nu toe een raadsel.
Onderzoekers van de Universiteit van Wenen wisten een tip van de sluier te lichten door de hersenen van honden te bestuderen terwijl die in een fMRI-scanner foto’s van verschillende menselijke gezichtsuitdrukkingen te zien kregen.
Ze bekeken eerst bij acht honden wat er gebeurde bij foto’s van vreemden met blije of neutrale gezichtsuitdrukkingen, omdat uit eerdere studies was gebleken dat geluk een bijzondere betekenis heeft voor honden. Ze stelden vast dat blije gezichten de temporale cortex en de caudate nucleus in de hersenen van de honden activeerden, gebieden die worden geassocieerd met respectievelijk hogere cognitieve functies en beloningsverwerking.
Volgens onderzoekster Laura Cuaya wijst de activiteit in de caudate nucleus erop dat blije mensengezichten mogelijk een emotionele betekenis hebben voor honden.
Vervolgens onderzocht het team of dezelfde hersengebieden ook op andere emoties reageren. Ze lieten twaalf honden foto’s zien van mensen die tekenen van blijdschap, woede, angst of verdriet vertoonden. Ondertussen analyseerde ze hun hersenactiviteit. Wat bleek? De honden reageerden niet op dezelfde manier op positieve en negatieve emoties. Het netwerk van de temporale cortex en de caudate nucleus reageerde alleen op blijdschap, waardoor de onderzoekers de hersenreacties op lachende gezichten makkelijk konden onderscheiden van die met negatieve uitdrukkingen.
Het team ontdekte ook dat dit niet betekent dat het hondenbrein de wereld louter in goed en slecht indeelt. De analyses brachten verschillende activiteitspatronen in de hondenhersenen aan het licht die angst onderscheiden van woede en verdriet. Dit leverde meteen het eerste bewijs dat honden specifieke negatieve gezichtsuitdrukkingen uit elkaar kunnen houden.
Ander evolutionair pad
De onderzoekers willen met hun analyses achterhalen welke aanpassingen honden hebben ontwikkeld om hun opmerkelijke sociale en emotionele begrip van mensen mogelijk te maken. ‘Wanneer we mensen vergelijken met primaten, kijken we naar vaardigheden die mogelijk afkomstig zijn van een gemeenschappelijke voorouder,’ aldus Cuaya. ‘Bij honden ligt het heel anders. Ze hebben een heel ander evolutionair pad gevolgd, maar door domesticatie hebben ze de sociale vaardigheden ontwikkeld die nodig zijn om ons te begrijpen en met ons samen te werken.’
Cuaya zou graag willen dat mensen honden zien als emotionele wezens. ‘Ze zijn samen met ons geëvolueerd om onze uitdrukkingen te begrijpen en met ons samen te werken’, vertelt ze. ‘Als we dat erkennen, kan dat de manier veranderen waarop we met hen communiceren en voor hen zorgen.’
De onderzoekers benadrukken wel dat hun onderzoek niet betekent dat honden emoties precies op dezelfde manier ervaren als mensen. Bovendien wijzen ze erop dat een stilstaand beeld van een menselijk gezicht niet het hele verhaal vertelt, omdat honden in het echte leven ook letten op menselijke lichaamstaal, luisteren naar nuances in onze stem en informatie halen uit onze geur. Ze merken ook op dat de honden die ze bestudeerden allemaal huisdieren waren uit liefdevolle gezinnen. Straathonden die zich in een heel andere sociale wereld bewegen, verwerken menselijke signalen mogelijk op een andere manier.
