Wanneer twee katten elkaar wassen, denken de meeste baasjes hetzelfde: kijk eens hoe goed die twee overeenkomen. Maar dat klopt niet altijd, blijkt uit Gents onderzoek.
Volgens nieuw onderzoek van de Universiteit Gent kan hetzelfde gedrag zowel een teken van vriendschap als van onderlinge spanning zijn, zoals een gevecht zonder klauwen.
Wederzijdse vachtverzorging geldt al jaren als een van de duidelijkste tekenen van sociale verbondenheid bij katten. Katten die elkaar wassen, zouden deel uitmaken van dezelfde sociale groep en een hechte band hebben. Toch viel gedragswetenschappers iets op. Zo’n wasbeurten eindigen soms verrassend abrupt: met een tik of een beet. Dus stelden ze zich de eenvoudige vraag: wat betekent dat wassen eigenlijk?
Niet alle likjes zijn gelijk
Om dat te onderzoeken verzamelden de wetenschappers videobeelden van 53 kattenkoppels uit huishoudens met meerdere katten. De eigenaars filmden spontane interacties tussen hun dieren thuis, waarna de onderzoekers beeld per beeld analyseerden wat er gebeurde vóór, tijdens en na het wassen.
Een kat hoeft niet te blazen, grommen of uit te halen om haar invloed te laten gelden
De beelden toonden twee heel verschillende scenario's. In sommige gevallen paste het wassen perfect in een reeks ontspannen, vriendschappelijke interacties. Daar leken de likjes die de katten elkaar over en weer gaven inderdaad de sociale band te versterken.
Machtsmiddel
Maar niet alle katten leken even ontspannen tijdens zo'n wasbeurt. Sommige draaiden hun oren naar achteren, veranderden voortdurend van houding of maakten een onrustige indruk. Andere begonnen zichzelf nadien overdreven te likken of schudden, gedragingen die vaak wijzen op spanning of ongemak.
De onderzoekers zien twee mogelijke verklaringen. Enerzijds kan wassen een verzoenende functie hebben: het helpt om oplopende spanning te verminderen voordat die escaleert tot een conflict. Anderzijds kan het ook een subtiele manier van dominantie zijn, waarbij een kat haar sociale positie bevestigt zonder direct agressief gedrag te vertonen. Een kat hoeft dus niet te blazen, grommen of uit te halen om haar invloed te laten gelden. Soms is één enkele lik al genoeg.
De studie illustreert een fundamenteel principe uit de gedragsbiologie: hetzelfde gedrag kan, afhankelijk van de sociale context, een totaal andere functie hebben. Zoals een hand op een schouder zowel troost als machtsvertoon kan uitdrukken, kan ook hetzelfde gedrag bij dieren verschillende betekenissen krijgen.
