Hoe zullen microalgen een cruciale rol spelen in het vervangen van de synthetische kleurstoffen in onze voeding?
Beeld: Limnospira platensis (voorheen Arthrospira platensis) wordt al veel gebruikt om snoepgoed blauw te kleuren.
Als het regent in de Verenigde Staten, dan druppelt het bij ons in Europa. Op de barometer merken we dan dat er ander weer op komst is. Al gaat het hier niet over regen, maar over onze voeding. Het bewustzijn rond de mogelijke schadelijke gevolgen van synthetische kleurstoffen groeit. Het gaat om kleurstoffen die al jaren gebruikt worden in onder andere snoepgoed en kweekvis.
Sinds midden 2025 legt de VS het gebruik van synthetische petroleum gebaseerde kleurstoffen aan banden. Voedingsfabrikanten kregen de opdracht om bepaalde kleurstoffen (E-nummers binnen Europa) uit te faseren in hun producten. Het gaat dan om blauwe kleurstoffen - FD&C Bleu 1 (E133) en FD&C Bleu 2 (E 132), het rode FD&C Red 40 (E129), de gele stoffen FD&C Yellow 5 (E 102) en FD&C Yellow 6 (E110) en het groene FD&C Green nr (E143) die op termijn verboden worden in de VS. Ook het Orange B moet op termijn in de VS verdwijnen, maar deze stof staat in de EU al op de verboden lijst. Voor een goed begrip: de E-nummers verwijzen hierboven naar de Europese naam van de kleurstof.
Ironisch genoeg hanteerde de Europese Unie altijd al een strikter beleid rond het gebruik van deze kleurstoffen ten opzichte van de VS. Maar door nu een volledige ban af te roepen, lijkt het erop dat de Amerikaanse diensten met een vernieuwde kritische blik naar de kleurstoffen kijken.
Dit is een reactie op een groeiende bezorgdheid van consumenten over schadelijke stoffen in hun voeding. Met Robert F Kennedy Jr. als minister van Volksgezondheid worden voedingsproducenten versneld aan het werk gezet om alternatieven te bedenken. Het regent dus intussen al in Amerika. Zal de EU binnenkort ook volgen met strengere eisen?
Zeldzaam blauw
Maar wat heeft dit nu allemaal met algen te maken? Wel, een belangrijke piste voor alternatieve kleurstoffen bevindt zich bij de microalgen. En ze hebben een goede kans om dé ster te worden in dit verhaal. De synthetische kleurstoffen zullen binnenkort dus vervangen moeten worden door biologische alternatieven, maar de natuur maakt het de voedingsproducenten niet gemakkelijk. Blauw is namelijk een kleur die bijzonder weinig voorkomt in de natuur. Dat merk je wel vanzelf als je de natuur in trekt voor een wandeling. Algen produceren echter wel pigmenten met een blauwe kleur. En dat is al lang geen verrassing meer voor producenten.
Snoepers onder ons hebben vast en zeker al algenkleurstof geconsumeerd zonder het te beseffen. Spirulina wordt in Europa al veelvuldig gebruikt als blauwe kleurstof in snoepgoed. Wanneer je de volgende keer nog eens trek hebt in een snoepje, bekijk de verpakking dan maar eens goed. De kans is groot dat ‘spirulina’ op de ingrediëntenlijst staat.
Er zijn natuurlijk nog andere microalgen die we in het oog moeten houden. Op termijn bestaat een grote kans dat een tweede blauwe kleurstof op grote schaal zijn intrede vindt. ‘Blue galdieria extract’ is een extract uit de microalg Galdieria sulphuraria. Dit product zit in de laatste stappen richting goedkeuring binnen de Europese Unie, maar werd voorlopig nog niet goedgekeurd. Ook in de VS zien ze het potentieel van deze microalg. Daar werd deze kleurstof intussen al versneld, via fast-track, goedgekeurd als biologisch alternatief voor de synthetische blauwe kleurstof.
En hoe komt vis kijken bij het bovenstaande? Wel, niets en toch ook wel alles!
Het zit namelijk zo: de mooie roze zalm die u eet, was niet altijd zo mooi roze. Gekweekte zalm(achtigen) wordt namelijk vaak gekleurd met een chemische kleurstof. Consumenten geven nu eenmaal de voorkeur aan een roze of rode vis op hun bord. Zonder deze stof was de kleur van de vis grijzer. In de natuur kleuren zalmachtigen van nature roze omdat ze microalgen eten die het rode pigment, astaxanthine, produceren. Of de vissen eten krill of andere schaaldieren die zelf roze kleuren door het eten van deze microalgen waardoor de vis op zijn beurt dan ook weer roze kleurt. In de natuur klopt het plaatje: het eten en gegeten worden zorgt uiteindelijk voor de mooie roze zalm. Deze cirkel wordt in kweekbassins nagebootst door rode, vaak synthetische, kleurstof toe te voegen.
Wat te weinig geweten is, is dat de kleurstof vaak een synthetische variant is, gewonnen uit petrochemicaliën. Deze synthetische versie heeft biologisch weinig tot geen andere functie dan het verkleuren van de zalm. Dit staat in schril contrast met de biologische, en dus natuurlijke, kleurstof astaxanthine die een zeer hoge antioxidante werking heeft. Wat nog opmerkelijker is, is dat deze synthetische variant niet eens goedgekeurd is voor menselijke consumptie. Het is enkel en onder strikte voorwaarden goedgekeurd om in aquacultuur om vissen en schaaldieren te kleuren. En de reden om dit te doen? Het is jammer genoeg simpel: deze is veel goedkoper.
En de flamingo’s in de dierentuin dan? Hoe komen zij aan hun prachtige kleur? Ook flamingo’s zijn roze door het eten van voeding zoals krill, dat gekleurd is met astaxanthine uit algen. Tenminste als de dieren natuurlijke voeding krijgen, of dat ook hun eten gekleurd werd door de synthetische kleurstof. Maar dit kan dan weer een onderwerp zijn voor een volgend boeiend artikel.
