Ruimte

De kleurrijke nevel in het midden van deze bijzondere fotocompositie is zo’n tienduizend jaar geleden ontstaan, toen een stervende ster zijn buitenste gaslagen de ruimte in blies.

Supernova’s laten sporen na op planeten en manen. Maar omdat de maanbodem continu wordt omgeploegd door meteorietinslagen, zijn wetenschappers dat spoor soms bijster. Een nieuw wiskundig model brengt orde in de chaos.

Bij ’s werelds grootste zoektocht naar donkere materie is een deeltje waargenomen dat niet verklaard kan worden.

Aanstaande zondag lanceert de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA een gloednieuwe ruimtetelescoop: de Nancy Grace Roman Space Telescope. Roman, zoals het instrument kortweg wordt genoemd, gaat de komende vijf jaar miljarden sterren en sterrenstelsels in kaart brengen en werpt hopelijk nieuw licht op donkere materie en donkere energie.

Een internationaal team heeft 31 van de oudste quasars ontdekt, een nieuw record. Twee daarvan zijn de oudste ooit waargenomen. Ze liggen op meer dan dertien miljard lichtjaar van ons af en ontstonden in de ‘kleutertijd’ van het heelal.

In de nacht van woensdag 12 op donderdag 13 augustus zijn met het blote oog tal van 'vallende sterren' te zien. Dan vindt het maximum plaats van de jaarlijkse meteorenzwerm de Perseïden.

Een zonsverduistering is een zeldzaam, visueel indrukwekkend verschijnsel. In theorie is dit ook te zien vanuit andere planeten in ons zonnestelsel. Toch is het nergens zo perfect als hier op aarde.

Op 5 juni maakte de Japanse ruimtesonde Hayabusa 2 deze foto van de merkwaardige planetoïde Torifune. Het kleine hemellichaam – van kop tot staart ongeveer 450 meter – lijkt uit twee delen te bestaan, die door de zwaartekracht bijeen worden gehouden: een zogeheten contact binary. Het lijken rubble piles (‘vliegende grindbakken’): opeenhopingen van kleinere rotsblokken en keien.  

Zonsverduisteringen bieden wetenschappers een zeldzame en kortstondige kans om gegevens te verzamelen over nagenoeg alles, van de fysica van de zon tot de luchtdruk in de bovenste atmosfeer. En om Einsteins relativiteitstheorie (opnieuw) te bewijzen.

Deze hemelse draaikolk is geen spiraalvormig sterrenstelsel op grote afstand in het heelal, maar een ronddraaiende schijf van gas- en stofdeeltjes waaruit nieuwe planeten ontstaan.

Komeet 3I/Atlas is op weg naar de uitgang van ons zonnestelsel – om wellicht nooit meer terug te keren. Telescoopwaarnemingen leren dat het hemellichaam meer dan 10 miljard jaar oud is.

Ze zijn zo groot als Jupiter, maar bijna leeg vanbinnen. Astronomen hebben twee uitzonderlijke ‘super-puff’-planeten ontdekt die een lagere dichtheid hebben dan suikerspin. Hun bestaan stelt astronomen voor een fundamentele vraag: hoe kunnen zulke opgeblazen werelden hun enorme gasomhulsels behouden?

Jelle Vandersnickt realiseerde al tijdens zijn masteronderzoek een primeur. In de ‘bevingen’ binnenin een zware, snel roterende ster vond hij bewijs voor een intern magnetisch veld. Met wiskundige technieken probeert hij nu verder door te dringen in dat soort sterren.

Al decennialang gaan wetenschappers ervan uit dat de aarde uiteindelijk ten onder zal gaan wanneer de zon aan het einde van haar leven opzwelt tot rode reus. Maar nieuw onderzoek zegt dat ons lot minder vastligt dan gedacht.

Het heelal is gigantisch en ingewikkeld. Er zijn melkwegen, zwarte gaten, planetenstelsels, planeten, manen… En alles is ook continu in beweging. Het ene draait in een baan rond het andere, terwijl het andere rond zijn eigen as draait. Alles beweegt bovendien nog eens aan duizelingwekkende snelheden, maar wanneer we naar de sterrenhemel kijken lijkt alles toch stil te staan.

De mensheid wil terugkeren naar de maan, ditmaal permanent. Een basis op de maan zal echter steunen op mijnbouw in de ruimte. Luxemburg ontwikkelt de technologie om dat te doen.

De ASPIICS-coronagraaf aan boord van de Proba-3-missie van ESA onthult een wereld van activiteit in de corona.